Obchody nawiązują do wydarzeń z sierpnia 1626 roku, kiedy Gliwice, w czasie wojny trzydziestoletniej, zostały ocalone przed wojskami nieprzyjaciela. Przekaz utrwalony w gliwickiej tradycji mówi o szczególnej opiece Matki Bożej Częstochowskiej nad miastem. Według legendy mieszkańcy widzieli Maryję rozpościerającą nad Gliwicami swój płaszcz i chroniącą miasto przed kulami napastników.
W pamięci gliwiczan szczególne miejsce zajmuje także odwaga mieszkanek miasta. Zgodnie z podaniem, kiedy brakowało już środków obrony, kobiety miały użyć wrzącej kaszy jaglanej, którą z murów obronnych wylewały na szturmujących żołnierzy. Ten motyw stał się później częścią lokalnej legendy, obecnej w literaturze i tradycji. Pisał o nim między innymi ks. Antoni Stabik w balladzie „Gliwiczanki”, przypominając, że ocalenie miasta wiązano nie tylko z męstwem obrońców, ale także z odwagą i roztropnością kobiet.
Po szczęśliwym zakończeniu oblężenia mieszkańcy Gliwic złożyli ślubowanie, że będą pielgrzymować do Częstochowy, aby dziękować Matce Bożej za ocalenie miasta. Jak podają dawne przekazy, po zakończeniu wydarzeń osiemdziesięciu mieszkańców udało się na Jasną Górę, gdzie poświęcono sztandar przedstawiający cudowną obronę. Przez kolejne pokolenia gliwiczanie pielęgnowali tę tradycję, wyruszając z modlitwą do sanktuarium. Gdy po zmianach politycznych i przejściu Śląska pod panowanie Prus pielgrzymowanie do Częstochowy stało się niemożliwe, miejscem dorocznej pielgrzymki stała się Góra św. Anny.
Wydarzenia sprzed czterech wieków odcisnęły trwały ślad także w symbolice miasta. W 1628 roku cesarz Ferdynand II nadał Gliwicom herb wzbogacony o wizerunek Matki Bożej Częstochowskiej, co było znakiem pamięci o cudownym ocaleniu miasta.
Rozpoczęcie jubileuszowych obchodów będzie miało charakter modlitewny i muzyczny. Podczas Mszy Świętej zaśpiewa Jasnogórski Chór Chłopięco-Męski „Pueri Claromontani”. Po liturgii odbędzie się koncert maryjny w wykonaniu chóru, Orkiestry Kameralnej Akademickiego Zespołu Muzycznego Politechniki Śląskiej oraz Bogdana Stępnia przy organach. Całość poprowadzi s. Maria Bujalska PDDM.
Jubileusz 400-lecia jest zaproszeniem do wdzięczności za historię miasta i do ponownego odkrywania duchowego dziedzictwa Gliwic. To także przypomnienie ślubowania, które przez pokolenia łączyło mieszkańców z Jasną Górą i z wiarą w opiekę Matki Bożej.